LoadingSonra oku

Yazımızda 17 Nisan 2018 tarihinde partisinin grup toplantısında konuşan MHP Lideri Bahçeli’nin “Türkiye’nin 3 Kasım 2019’a kadar dayanması kolay değildir. 3 Kasım 2019’a kadar ulaşmak her dakika zorlaşmaktadır. Türkiye’nin 26 Ağustos 2018 Pazar günü hem cumhurbaşkanın hem de milletvekili genel seçimine gitmesi en demokratik olan yoldur” demesi ve  Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’in 24 Haziran 2018 tarihini işaret etmesi üzerine yaşananları inceleyeceğiz.

Yazımız 5 başlıktan oluşmaktadır:

  • Seçim Nedir? Seçim Nasıl Yapılır?
  • Seçim Kararı Nasıl,Hangi Şartlarla ve Kim Tarafından Alınabilir?
  • Cumhurbaşkanlığı Hükumet Sistemi’nde Erken Seçim İmkanı Var Mıdır?
  • Seçime Hangi Partiler Katılacaktır?
  • Seçime Katılabilme Şartları Nelerdir?

1.Seçim Nedir? Seçim Nasıl Yapılır?

Seçim demokratik düzenin yegane teminatıdır. Eğer bir yerde etkin siyasal makamlar düzenli tekrarlanan seçimlerle belirlenmiyorsa orada demokrasi olduğundan kimse bahsedemez.

Seçim aracılığıyla  iktidarlar ya değişir ya da güçlenir.

Bu kadar önemli misyona sahip seçimlerin nasıl yapılacağına ilişkin Anayasamız bazı önemli düzenlemeler yapmıştır:

“Seçimler … serbest, eşit, gizli, tek dereceli, genel oy, açık sayım ve döküm esaslarına göre, yargı yönetim ve denetimi altında yapılır.”

  • Seçimlerin serbest olması vatandaşların hiçbir baskı zorlama altında kalmadan özgür iradelerini sandığa yansıtmasını ifade eder.
  • Seçimlerin eşit oy esasına göre yapılması vatandaşların oylarının gücü  arasında bir farkın olmamasına karşılık gelmektedir.Örneğin herkesin verdiği oyun 1 oy şeklinde sayılmasıdır.
  • Seçimlerin gizli oy açık sayım esasına göre yapılması demokratik düzenlerin olmazsa olmazıdır.Demokratik seçim sistemi en başta seçmenin oyunu kimseye göstermeden kullanması, oy sayımının ise isteyen herkesin gözü önünde yapılmasıdır.Türkiye’de gizli oy açık sayım yöntemi 1950 seçimlerinden beri uygulanmaktadır.
  • Seçimlerin tek dereceli olması seçmenlerin verdikleri oyların dolaysız belirleyici olmasını ifade eder.Çift dereceli sistemlerde(ABD) önce seçiciler seçilir daha sonra seçiciler temsilcileri belirler.
  • Seçimlerin genel oy ilkesi sayesinde oy hakkı vergi,cinsiyet ve ırk şartları bakımından kısıtlanamaz.Ülkemizde bazı vatandaşlar herkesin oy kullanmaması gerektiğini ifade etseler de henüz ortaya ölçütler koyamamış ve mantıksal ve demokratik zeminde gerekçeler sunamamışlardır.Nitekim Türkiye’de kanunda belirtilen şartları taşıyan herkesin oy kullanma hakkı vardır ve engellenemez.
  • Seçimler yargı yönetimi ve denetimi altında yapılır.Seçimlerin yönetiminde Yüksek Seçim Kurulu görevlidir.Yüksek Seçim Kurulu kararları aleyhine başkaca bir yargı organına başvurulunamaz.

2.Seçim Kararı Nasıl,Hangi Şartlarla ve Kim Tarafından Alınabilir?

Seçim şu 3 durumda yapılabilir:

  • Meclis’in 4 yıllık(yeni sistemde 5) görev süresi dolarsa
  • Meclis seçimleri yenileme kararı alırsa(Basit çoğunluk ile bu karar alınır.Yani toplantıya katılanların salt çoğunluğu)
  • Cumhurbaşkanı TBMM seçimleri yenilerse

Bu durum bazı şartlara tabidir:                                                                                        Anayasa 116.Madde–>  Bakanlar Kurulunun, güvenoyunu alamaması ve güvensizlik oyuyla düşürülmesi hallerinde; kırkbeş gün içinde yeni Bakanlar Kurulu kurulamadığı veya kurulduğu halde güvenoyu alamadığı takdirde Cumhurbaşkanı, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanına danışarak, seçimlerin yenilenmesine karar verebilir.

Başbakanın güvensizlik oyu ile düşürülmeden istifa etmesi  üzerine kırkbeş gün içinde veya yeni seçilen Türkiye Büyük Millet Meclisinde Başkanlık Divanı seçiminden sonra yine kırkbeş gün içinde Bakanlar Kurulunun kurulamaması hallerinde de Cumhurbaşkanı Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanına danışarak seçimlerin yenilenmesine karar verebilir.

Sosyal medyada 24 Haziran 2018 seçimleri kararınının Cumhurbaşkanı tarafından alındığını iddia edenler vardır.Oysa 24 Haziran kararını Cumhurbaşkanı sıfatıyla almak imkansızdır. Zira 116.maddeki şartlar sağlanamamıştır.Ondan da mühimi Recep Tayyip Erdoğan’ın böyle bir girişimi de olmamıştır. Seçim kararı meclisin 1. ve 4. partilerinin meclis grup başkanlarının hazırladıkları kanun teklifinin mecliste kabul edilmesi ile alınmıştır.

116. madde uyarınca seçime gidilmesi Türkiye tarihinde ilk kez 07 Haziran 2015 seçimlerinden sonra alınmış olup yeni sistemde bu yol değişik bir versiyona evrildiği için bir daha örneği yaşanmayacaktır.

3.Cumhurbaşkanlığı Hükumet Sistemi’nde Erken Seçim İmkanı Var Mıdır?

Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri beş yılda bir aynı günde yapılır.

Yeni sistem karşılıklı seçimlerin yenilenmesi terimini getirmiştir.Bu düzenlemeye göre TBMM de Cumhurbaşkanı da seçimleri yenilerse her iki seçim aynı anda yapılacak:

  • Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu ile seçimlerin yenilenmesine karar verebilir. Bu halde Türkiye Büyük Millet Meclisi genel seçimi ile Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yapılır.
  • Cumhurbaşkanının seçimlerin yenilenmesine karar vermesi halinde Türkiye Büyük Millet Meclisi genel seçimi ile Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yapılır,

Yeni sistemde erken seçim terimi tarihe karışmıştır.

4.Seçime Hangi Partiler Katılacaktır?

22 Nisan 2018 tarihinde Yüksek Seçim Kurulu tarafından yapılan açıklama ile;

  • Adalet ve Kalkınma Partisi (AK Parti)
  • Bağımsız Türkiye Partisi (BTP)
  • Büyük Birlik Partisi (BBP)
  • Cumhuriyet Halk Partisi (CHP)
  • Demokrat Parti (DP)
  • Halkların Demokratik Partisi (HDP)
  • İYİ Parti
  • Milliyetçi Hareket Partisi (MHP)
  • Saadet Partisi
  • Vatan Partisi

seçime girebilecek.

5.Seçime Katılabilme Şartları Nelerdir?

Siyasi Partiler Kanunu’nun 36.maddesi bu konuyu düzenlemiştir:

“Siyasî partilerin seçimlere katılabilmesi için illerin en az yarısında oy verme gününden en az altı ay evvel teşkilat kurmuş ve büyük kongrelerini yapmış olması veya Türkiye Büyük Millet Meclisinde grubu bulunması şarttır.”

Yani Siyasi Partiler Kanunu partilerin seçime katılmasına ilişkin 2 şart getirmiştir.Bu şartlardan birini yerine getiren parti seçimlere katılabilir:

  • 1.şart: Siyasi partinin seçime katılabilmesi için illerin en az yarısında(41) oy verme gününden en az altı ay evvel teşkilat kurmuş ve büyük kongrelerini yapmış olması gereklidir

veya

  • 2.şart: Siyasi partilerin seçime katılabilmesi için  Türkiye Büyük Millet Meclisinde grubu bulunması gereklidir.(TBMM’de 20 milletvekilline sahip olma şartını sağlayan her parti grup kurabilir)

SON SÖZ

Seçimler milli iradenin ortaya konmasını sağlar.Seçimler demokratik toplumlarda birer şölendir.

Bizler de hangi partiye oy verirsek verelim demokratik kültürümüzü zedeleyici kutuplaştırma ve tahriklerden uzak duralım.

24 Haziran hayırlı olsun 🙂

Yamaç Doğan
Yamaç Doğan ülkesi için yorulmayı iş edinmiş,idealist bir genç. Süleyman Demirel Üniversitesi Hukuk Fakultesi'nde ve Anadolu Üniversitesi Kamu Yönetimi Bölümünde öğrenim görmekte. İlgi alanları Toplum,Toplumsal İlişkiler,Siyasetin İncelenmesi,Anayasa Hukuku Meseleleri, Cumhurbaşkanlığı Hükumet Sistemi,Türk İdare Teşkilatı, Devlet Teorisi,Hukuk Tarihi ve Ceza Hukuku gibi konulardır. Ayrıca Akademik Kaynak, Akademik Haberler sitelerinde ve Hukukça Bakış dergisinde yazıları yayınlanmaktadır. "Ne yaparsan yap,en iyisini yap.Yapamazsan bile denemiş olursun :) "

Kimler Neler Demiş?

Please Login to comment