Yazımızın bu kısmında artık bu iki ülke ilişkilerinde son kısımı ele alıp kısa bir değerlendirme yapacağız. Böylelikle bu iki ülke ilişkilerinin en önemli etmenini incelemeyi sonlandırmış olacağız.
Türkiye-Almanya arasındaki ikili ilişkilerin başlıca özellikleri düzenlilik, ihtiyat ve işbirliği olarak sıralanabilir. Her iki ülke birbirini önemsemesine rağmen, ilişkiler bazen gerilimli bazen uyumlu bir seyir izlemektedir. Ayrıca, Almanya ile Türkiye arasında ilişkiler siyasi, ekonomik ve kültürel olmak üzere çok boyutludur: Siyasi boyut, ikili ilişkiler ve Türkiye’nin AB üyeliğini; ekonomik boyut, iki devletin karşılıklı ticari aktivitelerini ve kültürel boyut, Almanya’daki Türkler ile Türkiye’deki Almanların faaliyetlerini ihtiva etmektedir.
Türkiye ve Almanya’nın yakın ekonomik, siyasi ve kültürel ilişkileri bir yana, Almanya’nın Türk septizmi, özellikle Müslüman olmalarının etkisiyle daha da güçlenmiş, Şansölye Merkel’in etkisiyle belki de en üst seviyeye ulaşmıştır. Almanya’nın Türklerin bütünleşmesi adına yaptığı geç kalmış çalışmalar ve son olarak Merkel’in çok kültürlülük Almanya’da başarısız olmuştur açıklaması da Türklerin durumunu açıklamaktadır.
